Kürtçede Soru Cümleleri — Ders 18

──────────────────────────────


SORU KELİMELERİ

Kürtçede soru sormak için kullanılan temel soru kelimeleri vardır. Bu kelimeler cümlenin başında yer alır ve sorunun ne hakkında olduğunu belirler.

Kî? — Kim?

Çi? — Ne?

Ku? / Li ku? — Nerede?

Kengî? — Ne zaman?

Çawa? — Nasıl?

Çima? — Neden?

Kîjan? — Hangi?

Çend? — Kaç?

Kû? — Nereye?

Ji ku? — Nereden?


ÖRNEK SORU CÜMLELERİ

Kî hat?

Kim geldi?

Çi ye?

Ne oldu? / Ne var?

Tu li ku yî?

Sen neredesin?

Tu kengî tê?

Sen ne zaman geliyorsun?

Tu çawa yî?

Sen nasılsın?

Tu çima hatî?

Sen neden geldin?

Tu kîjan pirtûkê dixwînî?

Sen hangi kitabı okuyorsun?

Çend kes tên?

Kaç kişi geliyor?

Tu diçî kû?

Sen nereye gidiyorsun?

Tu ji ku tê?

Sen nereden geliyorsun?


SORU SORMA YÖNTEMLERİ

Kürtçede soru sormak için 3 temel yöntem vardır:

1) Cümlenin başında ma veya gelo kullanmak.

2) Sadece ses tonlaması ile sormak.

3) Soru kelimeleri kullanmak.

Tu kurd î? — Sen Kürt müsün?

Ma tu kurd î? — Sen Kürt müsün?

Gelo ew tê? — Acaba o geliyor mu?

Ma tu tê? — Acaba sen geliyor musun?

Gelo ew hat? — Acaba o geldi mi?

Tu yî? — Sen misin?

Ew e? — O mu?

Çay an qehwe? — Çay mı kahve mi?

Not: Ma ve gelo soru cümlesinin başında kullanılır ve soruya merak/ilgi anlamı katar. Ma daha çok yazı dilinde, gelo ise hem yazı hem konuşma dilinde yaygındır.


TONLAMA VE VURGU

Kürtçede özel bir soru eki olmadan sadece cümlenin sonundaki ses tonu yükseltilerek de soru yapılabilir. Örneğin; "Ew hat." (O geldi) düz bir cümle iken, ses tonu sonda yükseltildiğinde "Ew hat?" (O geldi mi?) sorusuna dönüşür.


ALIŞTIRMALAR

1. "Kî" ne demek? → ................

2. "Çi" Türkçesi? → ................

3. "Ku" ne anlama gelir? → ................

4. "Kengî" nedir? → ................

5. "Çawa" Türkçesi? → ................

6. "Çima" ne demek? → ................

7. "Çend" nedir? → ................


CEVAPLAR:

1. Kim

2. Ne

3. Nerede

4. Ne zaman

5. Nasıl

6. Neden

7. Kaç


FRAGESÄTZE IM KURDISCHEN — LEKTION 18

──────────────────────────────


FRAGEWÖRTER

Im Kurdischen gibt es grundlegende Fragewörter, die zum Stellen von Fragen verwendet werden. Diese Wörter stehen am Satzanfang und bestimmen, worum es in der Frage geht.

Kî? — Wer?

Çi? — Was?

Ku? / Li ku? — Wo?

Kengî? — Wann?

Çawa? — Wie?

Çima? — Warum?

Kîjan? — Welche?

Çend? — Wie viele?

Kû? — Wohin?

Ji ku? — Woher?


BEISPIEL FRAGESÄTZE

Kî hat?

Wer ist gekommen?

Çi ye?

Was ist es?

Tu li ku yî?

Wo bist du?

Tu kengî tê?

Wann kommst du?

Tu çawa yî?

Wie geht es dir?

Tu çima hatî?

Warum bist du gekommen?

Tu kîjan pirtûkê dixwînî?

Welches Buch liest du?

Çend kes tên?

Wie viele Personen kommen?

Tu diçî kû?

Wohin gehst du?

Tu ji ku tê?

Woher kommst du?


ARTEN DER FRAGESTELLUNG

Im Kurdischen gibt es drei grundlegende Methoden, Fragen zu stellen:

1) Ma oder gelo am Satzanfang verwenden.

2) Nur mit Intonation fragen.

3) Fragewörter verwenden.

Tu kurd î? — Bist du Kurde?

Ma tu kurd î? — Bist du Kurde?

Gelo ew tê? — Ob er wohl kommt?

Ma tu tê? — Kommst du?

Gelo ew hat? — Ist er gekommen?

Tu yî? — Bist du es?

Ew e? — Ist er/sie es?

Çay an qehwe? — Tee oder Kaffee?

Hinweis: Ma und gelo stehen am Satzanfang und verleihen der Frage eine Bedeutung von Neugier/Interesse. Ma wird eher in der Schriftsprache verwendet, gelo sowohl in der Schrift- als auch in der Umgangssprache.


INTONATION UND BETONUNG

Im Kurdischen kann eine Frage auch ohne spezielle Fragepartikel gebildet werden, indem die Stimme am Satzende angehoben wird. Zum Beispiel: "Ew hat." (Er ist gekommen) ist ein Aussagesatz, während "Ew hat?" (Ist er gekommen?) eine Frage wird, wenn die Stimme am Ende angehoben wird.


ÜBUNGEN

1. Was bedeutet "Kî"? → ................

2. Was bedeutet "Çi"? → ................

3. Was bedeutet "Ku"? → ................

4. Was bedeutet "Kengî"? → ................

5. Was bedeutet "Çawa"? → ................

6. Was bedeutet "Çima"? → ................

7. Was bedeutet "Çend"? → ................


ANTWORTEN:

1. Wer

2. Was

3. Wo

4. Wann

5. Wie

6. Warum

7. Wie viele


QUESTION SENTENCES IN KURDISH — LESSON 18

──────────────────────────────


QUESTION WORDS

In Kurdish, there are basic question words used to ask questions. These words appear at the beginning of the sentence and determine what the question is about.

Kî? — Who?

Çi? — What?

Ku? / Li ku? — Where?

Kengî? — When?

Çawa? — How?

Çima? — Why?

Kîjan? — Which?

Çend? — How many?

Kû? — Where to?

Ji ku? — Where from?


EXAMPLE QUESTION SENTENCES

Kî hat?

Who came?

Çi ye?

What is it?

Tu li ku yî?

Where are you?

Tu kengî tê?

When are you coming?

Tu çawa yî?

How are you?

Tu çima hatî?

Why did you come?

Tu kîjan pirtûkê dixwînî?

Which book are you reading?

Çend kes tên?

How many people are coming?

Tu diçî kû?

Where are you going?

Tu ji ku tê?

Where are you from?


WAYS OF ASKING QUESTIONS

In Kurdish, there are three basic methods to ask questions:

1) Using ma or gelo at the beginning of the sentence.

2) Asking only with intonation.

3) Using question words.

Tu kurd î? — Are you Kurdish?

Ma tu kurd î? — Are you Kurdish?

Gelo ew tê? — I wonder if he is coming?

Ma tu tê? — Are you coming?

Gelo ew hat? — Did he come?

Tu yî? — Is it you?

Ew e? — Is it him/her?

Çay an qehwe? — Tea or coffee?

Note: Ma and gelo are used at the beginning of a question sentence and add a sense of curiosity/interest. Ma is more common in written language, while gelo is common in both written and spoken language.


INTONATION AND STRESS

In Kurdish, a question can also be formed without a special question particle by simply raising the voice at the end of the sentence. For example, "Ew hat." (He came) is a statement, while "Ew hat?" (Did he come?) becomes a question when the voice is raised at the end.


EXERCISES

1. What is "Kî" in English? → ................

2. What is "Çi" in English? → ................

3. What does "Ku" mean? → ................

4. What is "Kengî" in English? → ................

5. What does "Çawa" mean? → ................

6. What is "Çima" in English? → ................

7. What does "Çend" mean? → ................


ANSWERS:

1. Who

2. What

3. Where

4. When

5. How

6. Why

7. How many